Arbo-online
  • Start gratis proefperiode
  • Inloggen
  • Nieuws
  • Arbobeleid
    • Arbobeleid voeren
    • Risico inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
    • Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)
    • Ongevallen en incidenten
    • Bedrijfshulpverlening (BHV)
    • Verzuimbeleid
    • Duurzame inzetbaarheid
    • Werk- en rusttijden
  • Werkplek
    • Werkplekomgeving
    • Hybride werken
    • Fysieke belasting
    • Fysische factoren
    • Gevaarlijke stoffen
    • Biologische agentia
  • Arbeidsmiddelen
    • Werken met arbeidsmiddelen
    • Machineveiligheid
    • Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
    • Veiligheids- en gezondheidssignalering
  • Risicomanagement
    • Managementsystemen
    • Cultuur
    • Gedrag

Handig overzicht: arbeidsmiddelen

Redactie Arbo
22 apr. 2025

Arbeidsmiddelen zijn overal op de werkvloer te vinden. Het gebruik ervan brengt risico's met zich mee. In dit handig overzicht lees je hoe je ze veilig gebruikt, keurt en toetst - met checklists en praktijkvoorbeelden.

Handig overzicht: arbeidsmiddelen
Beeld: Shutterstock

Van een hamer tot een heftruck en complexe procesinstallaties – op veel werkplekken zijn arbeidsmiddelen aanwezig. Dit brengt specifieke risico's met zich mee. Het veilige en verantwoorde gebruik van deze middelen is van groot belang om risico's op arbeidsongevallen en beroepsziekten te voorkomen. Daarbij is niet alleen het gebruik zelf van belang, maar ook het onderhoud, de keuringen, de juiste instructies én een goed uitgevoerde risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). 

Tegelijkertijd veranderen toenemende automatisering en technologische ontwikkeling de aard van arbeidsmiddelen. Dat zorgt niet alleen voor nieuwe uitdagingen, maar juist ook voor kansen om arbeidsomstandigheden te verbeteren.

Een doordachte aanpak rondom arbeidsmiddelen vraagt om actuele kennis van wet- en regelgeving, inzicht in de praktijk én het vermogen om risico's te herkennen en te beheersen. In dit handig overzicht vind je praktische handvatten, checklists en voorbeelden uit de praktijk om jouw rol als arboprofessional goed in te vullen. 

Wat zijn arbeidsmiddelen?

Wat zijn arbeidsmiddelen?

Arbeidsmiddelen zijn alle hulpmiddelen die bij het werk worden gebruikt. Dit varieert van eenvoudig gereedschap en elektrisch handgereedschap tot machines en componenten van procesinstallaties. 

Dit zijn arbeidsmiddelen
Checklist RI&E Arbeidsmiddelen

Checklist RI&E Arbeidsmiddelen

Deze checklist helpt om inzichtelijk te krijgen of de gebruikte arbeidsmiddelen geen gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van werknemers. 

Checklist RI&E Arbeidsmiddelen
Keuring van arbeidsmiddelen, zo zit het

Keuring van arbeidsmiddelen, zo zit het

Alle arbeidsmiddelen hebben onderhoud nodig. Voor sommige arbeidsmiddelen geldt niet alleen een onderhoudsplicht, maar ook een aanvullende keuringsverplichting. 

Keuring van arbeidsmiddelen

Ook interessant

  • Handig overzicht: werken op hoogte
  • Handig overzicht: heftrucks 
  • Handig overzicht: machineveiligheid
  • Handig overzicht: hijsen 
  • Handig overzicht: PBM 
Toetsen van de RI&E: arbeidsmiddelen

Toetsen van de RI&E: arbeidsmiddelen

Hoe toets je de RI&E op het thema arbeidsmiddelen? Deze praktijkcasus bij een timmerfabriek dient als voorbeeld. 

RI&E arbeidsmiddelen toetsen
Machines maken het werk leuker

Machines maken het werk leuker

Machines kunnen de productie vergroten en de kwaliteit verbeteren. Bekijk deze casus over de toenemende automatisering binnen een grote bakkerij. 

Automatiseer routinewerkzaamheden
Collectie Werken met arbeidsmiddelen

Collectie Werken met arbeidsmiddelen

Arbeidsmiddelen zijn alle op de werkplek gebruikte machines, installaties, apparaten, transportmiddelen en gereedschappen. Alles over een juist gebruik vind je in deze collectie. 

Collectie Werken met arbeidsmiddelen

Arbeidsmiddelen in de jurisprudentie

  • Getroffen door de lamp van een torenkraan
  • Veilige werkwijze ontwikkeld na bedrijfsongeval
  • Gebroken teen door elektrische stapelaar
  • Bovenloopkraan botst op schaarhoogwerker
  • Werkgever aansprakelijk voor val van onveilige ladder 

Lees meer over

  1. Vacatures

  2. Universiteit Utrecht

    Afdelingshoofd Veiligheid & Milieu

    Universiteit Utrecht logo
Bekijk vacatures

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

✓ Ruim 17.000 arbo professionals gingen je voor

Aanbevolen door de redactie

  • Werken met arbeidsmiddelen1 feb. 24

    Steigerbouw na de Amercentrale: check, check, dubbelcheck

    Welke lessen heeft de steigerbouw getrokken uit het vreselijke ongeluk bij de Amercentrale? We spraken met een getuige-deskundige en emotioneel betrokken constructeur, een ervaren gepensioneerd directeur van een steigerbouwbedrijf en de branchemanager over de periode na die ramp in Geertruidenberg. "Zeg nooit nooit, maar de kans op een ongeval is nu heel klein."

  • Veilig werken25 jan. 23

    Verreikers met personenwerkbak, dit zijn de 7 eisen om er veilig mee te werken

    Om ongevallen te voorkomen moeten verreikers met personenwerkbak voldoen aan wettelijke veiligheidseisen. Daar is de werkgever verantwoordelijk voor. Dit zijn de 7 eisen waaraan de combinatie moet voldoen.

  • Artikel8 okt. 18

    Veilig en flexibel werken met ladders

    Werken op hoogte zonder ladders? Een onbereikbare ambitie. Daarvoor zijn ladders te handig en te flexibel. Mede dankzij EG-richtlijn 2001/45 is er meer aandacht voor veilig werken op hoogte. Dit artikel frist uw kennis op en laat zien hoe u veilig werkt met een ladder.

Lees meer over dit onderwerp

  • Ongevallen en incidenten24 apr. 26

    Jurisprudentie: Stagiair valt wel degelijk onder feitelijk gezag werkgever

    Een stagiair raakt gewond aan zijn voet tijdens werkzaamheden voor een snuffelstage. De werkgever vecht de boete aan: de stagiair zou niet onder zijn feitelijk gezag vallen. Maar die vlieger gaat niet op.

  • Heijmans heeft VR-trainingen voor verschillende hoogrisicoactiviteiten, zoals graafschade preventie, werken op hoogte, aanslaan van lasten en de zaagloods. Ook krijgen medewerkers onder andere virtuele training in orde en netheid, en houding en gedrag.
    Werken met arbeidsmiddelen23 apr. 26

    Virtual Reality helpt veiligheid vooruit, met oog voor de risico's

    Het gebruik van nieuwe technologieën biedt veel voordelen. Denk aan de inzet van Virtual Reality bij veiligheidstrainingen. Toch is het zaak dat veiligheidskundigen ook oog hebben voor nieuwe risico's als cybersickness of psychosociale klachten.

  • Werken met arbeidsmiddelen2 apr. 26

    Handig overzicht: hijsen 

    Hoe werk je veilig met hijskranen om ongevallen te voorkomen? Wie is er verantwoordelijk als het toch misgaat? Lees alles over veilig hijsen in dit handige overzicht.

  • Beeld: Shutterstock
    Ongevallen en incidenten26 mrt. 26

    Analyse ongeval: Zorg voor onderricht in een veilige werkwijze

    Zonder (onderricht in) een veilige werkwijze wordt zelfs het veiligste transportsysteem onveilig. Dus zorg dat alle betrokkenen die werkwijze kennen en begrijpen.

  • Noa Huijbregts-Dorst installeert een NOA-staander. Beeld: Hemubo
    Werken met arbeidsmiddelen5 mrt. 26

    'Deze lichte dakrandbeveiliging is praktisch en snel te plaatsen'

    Net afgestudeerd bouwkundige Noa Huijbregts-Dorst bedacht een innovatieve dakrandbeveiliging tijdens haar traineeship bij aannemersbedrijf Hillen & Roosen. Deze Nieuwe Omranding voor Arbeidsveiligheid, de NOA-staander, maakt steigerloos werken op daken veiliger. Arbo stelde haar er 5 vragen over.

  • Beeld: Shutterstock
    Werken met arbeidsmiddelen25 feb. 26

    Analyse ongeval: Een bok als hijsgereedschap? Leg de risico's vast

    Een bok is in principe niet bedoeld om mee te hijsen. Gebruiken medewerkers de bok toch als hijsgereedschap, zorg dan dat je de risico's daarvan opneemt in de RI&E of het V&G-plan.

  • Dronetechniek ontwikkelt zich snel, maar regelgeving en veiligheidskaders lopen nog achter. Juist daarom zijn pilotprojecten op de bouwplaats zo belangrijk: ze laten zien wat er kan én wat er nodig is om drones veilig, verantwoord en op grotere schaal in te zetten. Foto: Bouwend Nederland
    Werken met arbeidsmiddelen19 feb. 26

    'Zodra je kunt vliegen zijn de voordelen zichtbaar'

    Fotograferen, filmen, inspecteren, meten, rapporteren: drones krijgen op de bouwplaats steeds meer taken. Gaan ze straks ook materiaal vervoeren, of zelfs mensen? En hoe zit het dan met de veiligheid en de wet- en regelgeving?

  • Beeld: Shutterstock
    Werken met arbeidsmiddelen28 jan. 26

    Analyse ongeval: Borg objecten altijd tegen omvallen

    Losse objecten kunnen omvallen, zeker als die op hun kant staan. Zet zulke objecten dus altijd vast om te voorkomen dat zij medewerkers raken en verwonden.

Mijn artikeloverzicht

Onderwerpen aanpassen

Mijn artikeloverzicht kan alleen gebruikt worden als je bent ingelogd.

Inloggen

of maak een account aan

Eerder verschenen

  1. Dit kan er gebeuren bij verzuim van de reddingsvestplicht
  2. Handig overzicht: werken op hoogte
  3. Bewust Veilig werken in de bouw
  4. Recycle PBM samen met de Green Gear Alliance
  5. GesponsordDe voordelen van de inherent vlamvertragende vezel
  6. Bekneld in pastamachine, onverzekerde werkgever aansprakelijk
  7. Handig overzicht: heftrucks
  8. GesponsordVeilig werken met elektrotechniek: alles over de vernieuwde Stipel-examens
  9. Handig overzicht machineveiligheid
  10. AI-verordening gaat in: breng je kennis op peil
  1. Richtlijn voor veilig gebruik ChatGPT
  2. Met de nieuwe ademhalingsrichtlijn naar een goed ABM-programma
  3. Elke arbeidsinspecteur een eigen AI-collega?
  4. Nu beschikbaar: nieuwe NVvA-richtlijn Ademhalingsbeschermingsmiddelen
  5. Boete voor verkeerd gebruik torenkraan met werkbak
  6. GesponsordHoge standaard voor veilig werken op hoogte
  7. Bovenloopkraan botst op schaarhoogwerker
  8. GesponsordEindelijk is er een textiele veiligheidsschoen voor de zwaarste werkomgeving
  9. GesponsordWaarom droogsystemen voor werkkleding belangrijk voor de hygiëne zijn

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

✓ Ruim 17.000 arbo professionals gingen je voor

  • Collecties
  • Nieuwsbrieven
  • Over Arbo
  • Arbo Academy
  • Digitale Magazines
  • Klantenservice
  • Contact
  • Adverteren
  • Vacatures
  • Boeken

Snel naar

  • Nieuws
  • Jurisprudentie
  • Ongevallen
  • Faq's
  • Voorbeelddocumenten
  • Checklists

Werkplek

  • Werkplekomgeving
  • Hybride werken
  • Fysieke belasting
  • Fysische factoren
  • Gevaarlijke stoffen
  • Biologische agentia

Arbobeleid

  • Arbobeleid voeren
  • Risico inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
  • Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)
  • Ongevallen en incidenten
  • Bedrijfshulpverlening (BHV)
  • Verzuimbeleid
  • Duurzame inzetbaarheid
  • Werk- en rusttijden

Arbeidsmiddelen

  • Werken met arbeidsmiddelen
  • Machineveiligheid
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
  • Veiligheids- en gezondheidssignalering

Risicomanagement

  • Managementsystemen
  • Cultuur
  • Gedrag

Socials

  • X
  • LinkedIn
  • Facebook

Arbo is onderdeel van VMN media. Lees in ons manifest waar VMN media voor staat. Op gebruik van deze site zijn de volgende regelingen van toepassing: Algemene Voorwaarden en Privacy en Cookie beleid | Privacy instellingen