De Sociaal Economische Raad (SER) wil het aantal bedrijfscommissies medio 2010 verminderen. Ook wordt de werkwijze veranderd waardoor de ondernemingsraad bij een geschil meteen naar de kantonrechter kan. Hoe gaat de nieuwe opzet eruit zien? En wat zijn hiervan de voor- en nadelen voor de ondernemingsraad?

Wat is een bedrijfscommissie?

Een bedrijfscommissie is een instantie waar de OR rond zaken van medezeggenschap kan aankloppen als het een belangrijk meningsverschil heeft met de directeur. Ook de vakbond of directeur kan naar de bedrijfscommissie gaan. Bij de bedrijfscommissie wordt om bemiddeling en advies gevraagd. Zo hopen OR en directeur eruit te komen. Lukt dat niet dan kan de OR naar de kantonrechter gaan. Voor deze stap is bemiddeling door de bedrijfscommissie verplicht. De bedrijfscommissie bestaat uit vertegenwoordigers van vakbonden en werkgevers in een bepaalde sector of meerdere branches. De bedrijfscommissie ziet toe op de naleving van de WOR en hoort de partijen. Hij doet vervolgens aanbeveling aan de partijen hoe het conflict op te lossen. De bedrijfscommissies hebben ook andere taken rond stimulering medezeggenschap.

Huidige situatie

In Nederland zijn 24 bedrijfscommissies waar diverse bedrijfstakken onder vallen. Voor de sectoren van FNV Bouw zijn de BC’s Bouw-, Hout-, Afbouw en Woondiensten van belang. Vanuit verschillende kanten is er kritiek op de bedrijfscommissies. Zo zegt men dat niet alle bedrijfscommissies even actief zijn. Ook blijkt uit inventarisatie dat OR-en weinig geschillen aan de bedrijfscommissie voorleggen. Of het duurt heel lang voor de bedrijfscommissie op een verzoek van de OR, vakbond of advocaat reageert. Het bemiddelingstermijn van de WOR wordt vaak overschreden. Sommige OR-en of directeuren van bedrijven zien de bedrijfscommissie als een overbodige tussenstap. Zij weten op voorhand al dat zij er niet uitkomen en willen eigenlijk direct naar de kantonrechter. De bedrijfscommissie Hout en het Hoofdbedrijfschap Ambachten (HBA) zijn in de sectoren van FNV Bouw heel actief. Met campagnes en voorlichtingsbijeenkomsten stimuleren zij de medezeggenschap daadwerkelijk.

Voorstel SER

Medio 2009 ontwikkelde de SER een voorstel om te komen tot 3 bedrijfscommissies (BC). Van de 24 bedrijfscommissie wil men gaan naar de drie bedrijfscommissies overheid, profit en non-profit. De bedrijfscommissies, uitvoering en taken worden ondergebracht bij de SER in Den Haag (behalve die van de Overheid). Tevens ligt er het voorstel om van verplichte bemiddeling en advies over te gaan tot “wettelijk geregelde vrijwillige bemiddeling”. Heeft bemiddeling geen zin dan kan de OR sneller naar de kantonrechter gaan.

Beter?

Aan het voornemen van de SER zitten nogal wat haken en ogen. Dat OR-en weinig naar de BC gaan staat vast. Vraag is echter of met een BC in het SER gebouw in Den Haag het inschakelen van de BC vaker gebeurt. De BC’s zijn nu nog in de regio en vormen een 1e Lijns laagdrempelige instantie. Een stap naar het SER-gebouw lijkt, zeker voor OR-en uit het MKB, te groot.

Een ander punt is de sectorkennis. De bedrijfscommissie Bouw is nu ondergebracht bij Bouwend Nederland. Daar zijn de werkgevers- en werknemers deskundigen binnen handbereik. Hoe kan de algemene bedrijfscommissie voor de Profit straks van de praktijk en de regelingen in de bouw op de hoogte zijn? Ook is het de vraag hoe straks vorm wordt gegeven aan het stimuleren van medezeggenschap in desbetreffende sector.

Uitwerking

Bovengenoemde aandachtspunten hebben we binnen de FNV uitgebreid besproken. Puntsgewijs volgt hieronder het SER-voorstel.

Clustering
De huidige 24 bedrijfscommissies worden geclusterd naar de drie bedrijfscommissie overheid, profit en non-profit.

Vrijwillige bemiddeling
Van verplichte bemiddeling en advies gaat met over tot “wettelijk geregelde vrijwillige bemiddeling”. Mediation dus. Onder de BC komen (tijdelijke) geschillencommissies van maximaal 3 personen.

Samenstelling
De samenstelling blijft zoals het is. De tweepartijen (bipartiet) samenstelling betekent dat zowel werkgevers- als werknemerspartijen vertegenwoordigt blijven. Het aantal leden is minimaal 6 en maximaal 12. Er komen ook plaatsvervangende leden. En is komt een onafhankelijke voorzitter.

Secretariaat
Bij de SER komt een secretariaat met secretarissen bedrijfscommissies en administratie. De secretaris is 1e aanspreekpunt voor de OR. Eisen aan secretaris: goed ingevoerd in de WOR, arbeidsverhoudingen en bemiddeling.

Taken
Ook wil de SER het aantal taken verminderen. Er blijft een taak tot bemiddeling maar die wordt wel vrijwillig. Verder is er het geven van voorlichting, het maken van voorlichtingsmateriaal en de vraagbaakfunctie. Er vervalt het registeren van het OR-reglement, gewijzigde OR-reglementen en OR-en. Wel wil de SER vrijwillige ingestelde OR-en blijven registreren en ondernemingsovereenkomsten (art.32, WOR). Ook dient de nieuwe BC het maken van een OR-Jaarverslag te blijven stimuleren.

Sectorkennis
Ook de SER vindt dat sectorkennis onontbeerlijk is. Er komt een lijst (register) voor elke bedrijfstak met sectordeskundigen waar de bedrijfscommissie een beroep op kan doen. Ook kan de bedrijfscommissie subcommissies of Kamers instellen voor grotere verbanden van sectoren. Voor de Bouw- en houtnijverheid zou FNV Bouw hier dus onze huidige bedrijfscommissies kunnen laten terugkomen.

Vermindering registratietaken

De FNV is ervoor dat de bedrijfscommissies ook het aantal OR-en bijhoudt. Of er moet een andere oplossing komen. Dit gebeurt immers nergens anders in Nederland. Het GBIO kent alleen het aantal OR-en dat op cursus gaat. En SZW doet alleen steekproefsgewijs onderzoek naar het aantal OR-en. De FNV wil ook de laagdrempeligheid en het sectorspecifiek zijn behouden. Dat kan door subcommissies onder de BC te laten komen of de zogenoemde Kamers. Dat sluit mooi aan op de opmerking “ (…) is het aan deze bedrijfscommissies om hun activiteiten naar eigen inzicht in te richten”(blz 7, SER-notitie).

Begin oktober heeft de SER zijn rapport naar de minster gestuurd. En de bestaande bedrijfscommissies op de hoogte gesteld. Op de punten waar geen wetswijziging nodig is zal de SER zelf aanvangen met de inkrimping.