Toelichting door Aerde Borgert Architecten
Op het Landgoed De Lange Akker te Berkel-Enschot, bevindt zich de in 1920 gebouwde Rijksmonumentale villa 'De Lange Akker'. Het ontwerp van de Amsterdamse architect F.A. Warners uit 1919 is geïnspireerd op het Robie House van de Amerikaanse architect F.L. Wright. Naar verluidt was deze gelijkenis te danken aan de vrouw van opdrachtgever en textielfabrikant Swagemakers uit Tilburg, die in 1919 terugkwam van een bezoek aan haar broer in Amerika. Tussen haar bagage zat een exemplaar van het tijdschrift The Ladies’ Home Journal waarin een foto stond afgebeeld van het Robie House.
Door de jaren heen is het Rijksmonument verschillende keren van functie gewijzigd. Deze functie wijzigingen zijn de aanleiding van de vele aanpassingen en uitbreidingen van, en aan de oorspronkelijke woning. Zo zijn er vanaf 1988 twee vleugels aan het monument gebouwd voor de huisvesting van verschillende bedrijven. Na het instorten van de markt voor bedrijfshuisvesting heeft de huidige eigenaar het plan opgepakt de oorspronkelijk functie van het landgoed in ere te herstellen. In 2013 is gestart met de eerste verkenningen voor deze functiewijziging, met als doel; een toekomstbestendig landgoed met behoudt van het cultureel erfgoed.
Oriëntatie
Villa De Lange Akker staat na bijna één eeuw weer op haar oorspronkelijke prominente positie op het landgoed aan de Bosscheweg. Naast de villa zijn twee nieuwe vleugels met respectievelijk 27 en 30 seniorenappartementen gerealiseerd. Door hun bouwhoogte en verdiepte ligging in een soort 'sunken garden' vervullen deze nieuwe oost- en westvleugel, een onderschikte rol naast het Rijksmonument. De twee vleugels omringen een nieuwe binnentuin met centraal hierin de originele rode beuken. De vleugels hebben beide een eigen identiteit en oriëntatie.
De Westvleugel is gekoppeld aan het Rijksmonument door middel van een pergola constructie. Een verwijzing naar de oorspronkelijke verdwenen pergola en theehuis aan deze zijde van de villa. De Westvleugel sluit aan de voorzijde met drie bouwlagen aan op de originele hoogte van de villa. De achterzijde telt respectievelijk vier bouwlagen. De appartementen zijn deels op het zuiden georiënteerd en deels georiënteerd op de binnentuin.
De oostvleugel staat solitair op het landgoed waarbij alle 30 appartementen op zuid- en de binnentuin zijn georiënteerd. Door deze oriëntatie zijn de balkons uitkragend ontworpen zodat er een natuurlijke zonwering ontstaat in de appartementen.
De voorzijde bestaat uit drie bouwlagen, gelijk aan het monument, en de achterzijde uit respectievelijk vijf bouwlagen, passend bij de hoge monumentale bomen achter op het landgoed. De entree van beide nieuwbouwvleugels is centraal in het bouwvolume geplaatst. Hier bevinden zich de trappen en de lift. De entreepartijen zijn door de sunken garden waarin de twee vleugels staan letterlijk gekoppeld. Zo kan er een wandeling door de binnentuin gemaakt
worden van de oost naar de westvleugel met uitzicht op het monument. Deze hoogteverschillen in het nieuwe landschapsontwerp, ontworpen door Quadrat,
ondersteunen het oorspronkelijke landschapsplan.
Materialisering
In de materialisering van de nieuwbouw is gezocht naar robuuste en eigentijdse bouwmaterialen welke recht doen aan de toentertijd vooruitstrevende bouwmaterialen van de Rijksmonumentale villa. Daarnaast is gezocht naar contrasten in de kleurstelling. Hetgeen ook door Warners werd toegepast in zijn ontwerpen. Zo is er een handvorm baksteen toegepast in tegel- / strekkenverband. De maatvoering van deze baksteen bepaald de gehele maatvoering van het gebouw. De terugliggende gevels van de appartementen zijn voorzien van een donkere aluminium beplating welke is uitgelijnd op het ritme van de bakstenen. De kozijnen welke in het zelfde vlak zijn gedetailleerd volgen tevens dit ritme.
Duurzaam bouwen
De nieuwbouw is ontwerpen met een zeer hoge luchtdichtheidseis en isolatiewaarde. Deze konden gemakkelijk gerealiseerd worden door de toepassing van een buitenschil in houtskelet bouwmethode. Daarnaast zijn er houtaluminium kozijnen toegepast met drielaags glas, welke specifiek voor passief huizen worden geproduceerd. De PV-panelen op het dak voorzien de algemene voorzieningen van energie.
